Pantheon – Đền thờ La Mã cổ đại sừng sững hai ngàn năm

Đối với bạn chưa từng tới thăm Roma, hãy theo gót chân nàng công chúa của “Kì nghỉ ở Roma” tới thăm đền thờ Pantheon, một trong những điểm đến không thể bỏ qua khi tới thành phố bảo tàng lộ thiên cổ kính này.

Pantheon – Ngôi đền gần 2.000 năm tuổi, dấu tích nguyên vẹn của La Mã cổ đại

Đại văn hào Pháp Stendhal (1783-1842) trong lần đầu tiên tham quan đền thờ Pantheon, đã từng viết: «Di tích đẹp nhất còn tồn tại từ thời La Mã cổ đại chắn chắn là đền thờ Pantheon. Ngôi đền này trải qua bao thời gian hầu như không hề suy chuyển, hiện lên trước mắt chúng ta đúng như thời của người La Mã xưa”.

Sau khi vòng qua các phố để tìm tới đền thờ, bất chợt bạn nhận thấy một ngôi đền uy nghiêm sừng sững ngay trước mắt. Nó đứng đó đã gần hai ngàn năm tuổi và bạn, rất có thể đến từ một nơi rất xa xôi, để ngắm nó trong vòng ít phút hoặc rất ít tiếng, dường như cái duyên đưa bạn quay trở lại từ lần cuối cùng, có lẽ sau ít năm hoặc cũng có thể sau nhiều thế kỉ!

Cấu trúc của đền thờ Pantheon Roma có ảnh hưởng rất lớn đối với kiến trúc toàn thế giới. Nó đã được copy lại ở rất nhiều cấu trúc xây dựng không chỉ ở nước Ý mà còn ở rất nhiều nước trên thế giới.

Trải qua hai nghìn năm, Pantheon đã đại diện cho sự thể hiện tối đa vinh quang của Roma. Lịch sử của nó gắn bó chặt chẽ với sự phát triển của thành phố vĩnh cửu mà nó là hình ảnh qua nhiều thế kỉ. Pantheon là nguồn cảm hứng của các kiến ​​trúc sư vĩ đại nhất thời Phục hưng, đến nỗi họa sĩ thiên tài người Ý Raphaello Sanzio (1493-1520) muốn biến nó thành nơi an nghỉ vĩnh hằng của mình.

Sự ra đời và thăng trầm của ngôi đền Pantheon tại Roma

Vào năm 27 trước Công nguyên (TCN) Marco Vipsanio Agrippa, là con rể, đồng thời cũng là bạn và cộng tác viên của hoàng đế đầu tiên Augusto (63 TCN-14SCN- sau Công nguyên), đã xây dựng ngôi đền này để thờ bảy vị thần trên hành tinh. Vì vậy, ngôi đền được đặt tên là Pantheon, tiếng Hy Lạp có nghĩa là “tất cả các vị thần”. Pantheon của Roma cũng còn được gọi là Pantheon di Agrippa, – Ngôi đền của Agrippa.

Ngôi đền mà bạn thấy hiện nay, lớn hơn cấu trúc nguyên bản ban đầu, đã bị hư hỏng nặng nề trong hai trận hỏa hoạn nghiêm trọng vào năm 80 và năm 110 SCN. Trong khoảng thời gian từ năm 118 đến 124 SCN, hoàng đế Traiano Adriano (76-138) đã cho tái tạo lại ngôi đền, nhưng đã không quan tâm tới hướng đền thờ nguyên bản của Agrippa: Ông đã đảo ngược hướng của đền thờ 180 độ và mở một cổng vòm phía trước ngôi đền mới ra một quảng trường lớn, ngày nay có tên là Piazza della Rotonda. Kể từ đó, ngôi đền vượt qua nhiều thế kỉ và vẫn sừng sững ở đó, ngay trước mặt bạn!

Bề mặt đền hình chữ nhật che thấp thoáng phía sau vòm lớn (lớn hơn cả vòm của Nhà thờ San Pietro của Vaticano).  Bề mặt bao gồm hai hàng cột đá, mỗi hàng cột gồm 8 cột cao 14 mét, đỡ mái cột hình tam giác trang trí đơn giản. Mỗi cột nặng khoảng 60 tấn, đường kính 1,5m được mang về từ Ai Cập. Việc vận chuyển các cột đá từ Ai Cập về đến Roma là một kì công thời bấy giờ.

Trên mặt trước của ngôi đền, hoàng đế Adriano đã cho khắc dòng chữ lớn mà ngày nay bạn vẫn có thể nhìn thấy không hề phai nhòa “Marcus Agrippa, Lucii filius, consul tertium fecit”, – tiếng La-tinh, có nghĩa là: Marco Agrippa, con trai của Lucio, đã xây dựng ngôi đền là vào nhiệm kì quan tòa tối cao lần thứ ba của ông” để ghi nhớ Agrippa như là người đầu tiên có công xây dựng đền thờ này.

Việc không cho khắc tên của chính mình và cho khắc tên của người đầu tiên đã xây dựng đền thờ, Hoàng đế Adriano đã chứng tỏ sự khiêm tốn và biết ơn đối với người đi trước.

Pantheon, bị đóng cửa và bỏ hoang dưới thời các Hoàng đế theo đạo Thiên chúa giáo đầu tiên. Sau đó, ngôi đền bị những kẻ man rợ cướp phá. Vào năm 609, nó được Hoàng đế Foca tặng cho Giáo hoàng Bonifacio IV. Ông đã thánh hiến ngôi đền, biến đền thờ thành nhà thờ khi chuyển hài cốt của các vị tử vì đạo vô danh đến đây từ các hầm mộ, đủ để lấp đầy 28 xe đẩy và đổi tên Đền thờ thành Nhà thờ Santa Maria ad Martyres, là điều trái ngược với mục đích ban đầu của đền thờ, – chỉ thờ các vị thần mà không theo tôn giáo nào của La Mã.

Đền thờ Pantheon ngày nay, điểm đến của mọi khách du lịch

Pantheon – đền thờ các vị thần, tên nguyên thủy ngay từ thời đầu xây dựng vào năm 27 TCN, theo thời gian được gọi là Pantheon di Agrippa (tên của vị đã cho xây dựng), tiếp đó là Nhà thờ Santa Maria ad Martyres (khi Giáo hoàng Bonifacio IV biến nó thành nhà thờ), và ngày nay được gọi là Pantheon của Roma, trên thực tế chỉ được gọi đơn giản là Pantheon.

Đền thờ là một trong những tuyệt tác kiến trúc của thủ đô Roma và là tòa nhà được bảo quản tốt nhất từ thời La Mã cổ đại. Có thể nói nó là một tòa nhà La Mã được bảo quản tốt nhất trên thế giới. Một tuyệt tác từ đầu thế kỉ II SCN mà tới hàng thế kỉ sau đó, tới tận thời Phục hưng (cuối thế kỉ XV, đầu thế kỉ XVI) vẫn không ai có thể bắt chiếc tương tự.

Michelangelo Buonarroti, nhà họa sĩ, điêu khác thiên tài người Ý (1475-1564) đã nói đến đền thờ Pantheon có một kiến trúc của thiên thần chứ không phải của loài người.

Ngày nay, tòa nhà vẫn giữa được nguyên sàn đá nguyên thủy. Tại các phòng nguyện ở trong, bạn có thể thấy các bức tượng của các vị thần cùng rất nhiều các tác phẩm nghệ thuật.

Từ thời Phục hưng, nó được dùng làm nơi chôn cất những vị anh tài Ý như họa sĩ thiên tài Raffaello, vị vua đầu tiên của nước Ý Vittorio Emanuele II, cùng con trai của ông, vua Umberto I và vợ của ông, nữ hoàng Margherita.

Mặc dù Pantheon là một tòa nhà lịch sử, nhưng vẫn là một nhà thờ, nơi được tổ chức làm các buổi lễ thánh và các buổi hôn lễ. Nó là bằng chứng của quyền lực mạnh mẽ và sự giàu có của đế chế La Mã cổ đại.

Tại quảng trường Piazza Rotonda trước đền thờ, là đài phun nước, công trình này ban đầu được kiến trúc sư Giacomo Della Porta thiết kế năm 1575. Tại chính đài phun nước có dựng một trong những cột đài tưởng niệm cực kì cổ của Ai Cập. Cột đài này có nguồn gốc từ Ai Cập, được làm vào thời Rames Ai Cập, vào thế kỉ XII TCN, – cách đây hơn ba ngàn năm!!!, – được hoàng đế La Mã Domiziano đem về Roma vào thế kỉ thứ I SCN và được dựng vào quảng trường này vào năm 1711.

Những điều thú vị về Đền thờ Pantheon

Nội trong vòm đền thờ có thể chứa một “quả bóng tròn” 43,44m

Vòm đền thờ Pantheon có đường kính 43,44 m và chiều cao bên trong tính từ sàn tới trần cũng bằng chừng ấy độ dài đường kính. Có thể nói bên trong đền thờ có thể chứa một quả bóng tròn có đường kính 43,44m.

Trên trần vòm đền thờ là một lỗ hổng có đường kính 9 mét không che chắn bởi kính hay vật liệu nào khác, không chỉ ánh sáng xuyên vào mà mưa cũng có thể vào. Mái vòm mở của công trình tượng trưng cho vòm trời, nơi các vị thần ngự trị theo tín ngưỡng của người La Mã cổ đại.

Chính vì mưa cũng có thể dội vào trong qua lỗ hổng này nên sàn nhà hình tròn được thiết kế hơi lồi lên ở giữa, cao hơn 30 cm so với chu vi sàn, cho phép nước mưa có thể chảy nhanh chóng vào các đường dẫn thoát nước quanh sàn.

Bí mật của Vòm đền thờ không cốt thép sừng sững hai ngàn năm

Đền thờ La Mã cũng như rất nhiều công trình khác của La Mã tồn tại qua biết bao thế kỉ chính nhờ công thức bê-tông La Mã. Có thể bạn sẽ tự hỏi, tại sao có những nơi là trung tâm La Mã cổ đại lại hoang tàn, lí do chính là chúng bị phá dỡ đem đi xây dựng tại các nơi khác như nhà ở hoặc nhà thờ.

Vòm nặng 4535 tấn và hãy nghe điều đáng kinh ngạc này: Nó được xây dựng không hề có cốt thép ở trong!

Nguyên liệu được xây dựng vòm chính là calcestruzzo, một loại bê-tông, được gọi là bê-tông La Mã, với nguyên vật liệu chủ yếu là vôi, – tiếng Ý là Calce, – và vụn tro núi lửa.

Đền thờ Pantheon có Vòm lớn nhất nhì thế giới

Trong suốt 13 thế kỉ, từ thế kỉ II tới thế kỉ XV, đây là mái vòm lớn nhất thế giới, cho đến khi mái vòm nhà thờ Santa Maria del Fiore ở Firenze, vẫn trong nước Ý, của kiến trúc sư Brunelleschi được hoàn thành thì nó đứng vị trí thứ nhì.

Để chịu tải được mái vòm khổng lồ nặng 4535 tấn, tường đền hình trụ dày đến 6,2 m!. Khi bước vào trong Đền thờ, bạn sẽ nhận thấy đền thờ Pantheon không hề có cửa sổ. Ánh sáng và không khí vào đền khi đóng cổng chỉ nhận được từ “con mắt” được gọi là Oculo, một lỗ hổng hoàn toàn. Bước vào trong đền, bạn có thể có cảm giác hơi nặng nề vì sự uy nghiêm của đền, đồng thời lại có chút huyền bí nửa tối nửa sáng của không gian.

Đền thờ Pantheon – Đồng hồ mặt trời

Hoàng đế La Mã Adriano đã thiết kế Pantheon như một đồng hồ mặt trời. Từ Oculus, “con mắt”, lỗ hổng, ô cửa sổ duy nhất mà ánh sáng xuyên vào trong đền thờ, tia nắng xuyên qua mỗi ngày một khác trong năm. Chùm ánh sáng này, vào giữa trưa, luôn thẳng hàng với cửa ra vào.

Vào ngày đông chí (ngày theo tiết Đông chí, khởi đầu của giữa đông, nhằm ngày 21 hoặc 22 tháng 12 Dương lịch, thay đổi theo mỗi năm), nó chiếu sáng phần cao nhất của mái vòm.

Trong khi vào ngày Hạ chí (ngày theo tiết Hạ chí, khởi đầu của giữa hạ, nhằm ngày 21 hoặc 22 tháng 6 Dương lịch, thay đổi theo mỗi năm), nó chiếu sáng phần sàn trước lối vào.

Thật đáng ngưỡng mộ kiến thức thiên văn của người La Mã cổ đại: Hoàng đế Adriano đã cho thiết kế sao cho vào đúng vào ngày 21 tháng 4 hàng năm, vào đúng giờ chính Ngọ, một tia nắng sẽ rọi thẳng vào lối vào đền một cách hoàn hảo, như là một cách ông muốn ăn mừng ngày sinh nhật của Roma vĩ đại: Ngày 21 tháng 4 năm 753 trước Công nguyên. Vào đúng ngày này từ gần hai ngàn năm nay, luôn có một tia nắng chiếu rọi vào lối đi của Đền thờ.

Cổng đền thờ Pantheon sau 2000 năm vẫn nguyên vẹn

Hai cánh cửa cổng đền bằng đồng nguyên bản vẫn hoàn toàn nguyên vẹn từ thời La Mã cổ đại. Mỗi cánh cửa nặng 20 tấn và được coi là những cánh cửa bằng đồng lớn nhất còn tồn tại từ thời cổ đại cho tới nay.

Mặc dù với độ nặng không tưởng đó, nhưng người La Mã cổ đại bằng một cách nào đã lắp chúng cân bằng một cách hoàn hảo, chỉ cần một người cũng có thể đẩy mở cánh cửa!

Nguồn gốc đá trong đền thờ tuyệt đẹp vẫn còn là một bí ẩn

Vẫn chưa ai có thể khẳng định đá trang trí cực kì đẹp trong đền thờ lấy từ đâu. Các nhà sử học cho rằng chúng được lấy từ các vùng của Đế chế La Mã xưa như Ai Cập, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng từ kho khai thác đá nào thì lại không thể biết.

Đền Pantheon ở đâu tại Roma?

Đền thờ tọa tại quảng trường Piazza della Rotonda, 00186 Roma, Italia. Bạn hãy sắp xếp tới thăm Đền thờ vào khoảng thời gian từ 09h00 tới 19h00 hàng ngày.

Vì là đền thờ, nơi chôn những vị có tên tuổi và có thờ cúng, nên tại đây khách tham quan vào đây được yêu cầu ăn mặc lịch sự và giữ im lặng để tỏ sự tôn trọng với những người đã khuất.

Đền thờ ở tại vị trí gần các điểm tham quan quan trọng khác của Roma, vì vậy bạn đừng quên đánh dấu nó vào chặng đường tham quan Roma của mình.

Có phải mua vé vào Đền thờ không?

Đền thờ Pantheon từ xưa được vào tham quan cũng như vào thờ tự do. Bản chất của Đền thờ là nơi thờ cúng, nên đúng ra cần phải để người dân ra vào tự do. Nhưng tới vào giữa năm 2023, bộ Văn Hóa Ý bắt đầu thu tiền vé khách vào tham quan. Trẻ em dưới 18 tuổi không mất tiền vé.

Bạn có thể mua vé online để tránh thời gian xếp hàng trong trường hợp quá đông người tới tham quan, hoặc bạn cũng có thể mua vé trực tiếp trước cổng đền.

Khi bạn có lịch tới tham quan Roma, hãy thu xếp tới thăm Đền thờ Pantheon. Nó không chỉ đơn giản là một di tích lịch sử, mà nó sẽ mãi là một biểu tượng sức mạnh của đế chế La Mã một thời oai hùng.

Nếu bạn chưa biết tham quan gì ở Roma, hãy khám phá Roma cùng dân thổ địa, lắng nghe những câu chuyện cực kì thú vị về La Mã cổ đại, chắc chắn bạn sẽ thấy những điểm đặt chân đến hoàn toàn có hồn và rất thú vị!

Romabellahost chúc bạn có một kì nghỉ tuyệt vời tại Roma!

Để có cập nhật thường xuyên về Roma và nước Ý, mời bạn tham gia Group Du lịch Rome Vatican Italy / Host Rome / Host Italy.

Roma Bella Host