Roma luôn làm thế giới bất ngờ vì liên tục tìm ra những khu khảo cổ quan trọng mang tính lịch sử hơn hai ngàn năm tuổi. Pietralata thuộc Công viên Parco delle Acacie, trong quận 21 của Roma là một trong những khu như thế.
Các phát hiện chính từ khai quật
Trong các cuộc khai quật tại khu Pietralata, thuộc quận 21 của thủ đô Roma (Romabellahost thuộc quận 15), do Cục Giám sát Đặc biệt của Bộ Văn hóa Roma tiến hành, một địa điểm có khả năng dành riêng cho việc thờ cúng thần Ercole đã được phát hiện. Cụ thể, hai hồ nước đồ sộ, một đền thờ và hai ngôi mộ từ thời Cộng hòa La Mã đã được tìm thấy. Địa điểm thú vị này ghi lại sự hiện diện của con người tại đây từ thế kỷ thứ 5-4 trước Công nguyên đến thế kỷ thứ 1 sau Công nguyên.
Bối cảnh và quá trình khai quật
Những cuộc điều tra khảo cổ học bắt đầu vào mùa hè năm 2022 và được tiến hành bởi Cục Giám sát Đặc biệt của Bộ Văn hóa Roma, trên diện tích khoảng 4 héc ta, được thực hiện như một giai đoạn sơ bộ cho việc triển khai chương trình quy hoạch đô thị tại khu vực Parco delle Acacie 2, dọc theo Via di Pietralata. Đặc biệt đáng chú ý là đền thờ hình tứ giác, được xây dựng trên một lớp trầm tích cúng tế và theo giả thuyết khoa học ban đầu, có liên quan đến việc thờ cúng vị thần Hercore (Héc-quyn), một vị thần được thờ cúng rất phổ biến thời xưa dọc theo phố Via Tiburtina.
Ý nghĩa của hai ngôi mộ quý tộc
Hai ngôi mộ hai buồng, có khả năng thuộc về một gia tộc giàu có, cũng minh chứng cho sự hiện diện của một khu định cư quý tộc được thành lập trong thời kỳ Cộng hòa La Mã. Điều này cho thấy rất nhiều khu hiện đại ngày nay ẩn chứa các kho tàng của những kí ức sâu sắc, vẫn chưa được khám phá. Mặc dù khu khai quật Pietralata dường như cách xa khu Trung tâm La Mã đô thị cổ đại, nhưng những yếu tố đang nổi lên làm phong phú thêm câu chuyện về Roma khảo cổ học như một thành phố rộng lớn, đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển của nó.
Kế hoạch tiếp theo và chi tiết con đường
Các cuộc khai quật, do Cơ quan Giám sát Đặc biệt của Roma chỉ đạo, sẽ tiếp tục trong những tháng tới, và sau khi công tác khảo sát thực địa hoàn tất, một nghiên cứu sẽ được tiến hành để nâng cao giá trị của khu vực. Con đường được phát hiện trong quá trình khai quật được chia thành hai phần riêng biệt: một phần, gần Via di Pietralata hơn, được làm bằng đất nén; phần còn lại, gần Via Feronia, được cắt vào đá tuff. Những dấu vết rõ ràng đầu tiên về việc chỉnh quy trục đường có từ giữa thời kỳ Cộng hòa La Mã (thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên), khi một bức tường chắn lớn bằng đá tuff được xây dựng, sau đó được thay thế bằng một bức tường bằng đá opus incertum.
Thần Héc-quyn từng được người dân La Mã cổ hết sức tôn kính
Từ con đường, người ta tiếp cận được một công trình tôn giáo nhỏ, hình tứ giác (4,5 x 5,5 mét), với những bức tường bằng đá tuff opus incertum và dấu vết của vữa bên trong. Ở trung tâm, người ta tìm thấy một bệ vuông bằng đá tuff trát vôi trắng, có khả năng là một bàn thờ. Cuộc khai quật cho thấy rằng ngôi đền được xây dựng trên một khu vực chứa đồ cúng dường đã bị bỏ hoang; bên trong, người ta tìm thấy các bàn chân, đầu, tượng nhỏ hình phụ nữ và hai tượng bò bằng đất nung. Các hiện vật cho thấy ngôi đền này dành cho việc thờ cúng Hercules, vị thần được thờ phụng phổ biến trên con đường Via Tiburtina gần đó. Một số đồng xu bằng đồng cho thấy công trình này được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ thứ 3 và thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên.
Chi tiết ngôi mộ A và B
Trên sườn dốc đá núi lửa, hai hành lang riêng biệt và song song (“dromoi”) dẫn đến hai ngôi mộ buồng có niên đại từ thế kỷ thứ 4 đến đầu thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên.
Ngôi mộ A: Có lối vào hoành tráng dẫn đến buồng bên trong được khắc vào đá, đặc trưng bởi một cổng đá (khung cửa và dầm ngang), được đóng kín bên trong bởi một phiến đá nguyên khối lớn và nặng. Bên trong ngôi mộ, người ta đã tìm thấy một chiếc quan tài lớn và ba chiếc bình đựng tro cốt, tất cả đều làm bằng đá peperino. Trong số các hiện vật được tìm thấy có hai chiếc bình còn nguyên vẹn, một chiếc cốc tráng men đen, một chiếc bình gốm tinh xảo, một chiếc gương và một chiếc cốc tráng men đen.
Ngôi mộ B: Cũng được xây dựng vào thời kỳ Cộng hòa (thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên), được bao quanh bởi những khối đá núi lửa lớn. Buồng mai táng có những chiếc ghế dài ở hai bên để đặt người chết, bao gồm cả một người đàn ông trưởng thành, mà hộp sọ của ông ta cho đến nay đã được tìm thấy, cho thấy dấu hiệu của phẫu thuật khoan sọ.
Hai hồ nước đồ sộ và ý nghĩa
Trong hai bể chứa, bể thứ nhất nằm ở phía đông (có kích thước khoảng 28 x 10 mét, sâu 2,10 mét) được xây dựng vào thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên.
Bể thứ hai, ở phía nam, có độ sâu khoảng 4 mét. “Hai bể chứa đồ sộ này mở ra những hướng nghiên cứu thú vị. Chúng có thể là những công trình liên quan đến các hoạt động nghi lễ hoặc, ít khả năng hơn, các hoạt động sản xuất hoặc thu gom nước,” Fabrizio Santi, nhà khảo cổ học thuộc Cục Giám sát Đặc biệt của Roma, giải thích. “Tuy nhiên, các ngôi mộ là bằng chứng quan trọng về việc khu vực từng là ngoại ô này đã từng được một nhóm gia đình giàu có chiếm đóng.”
Từ lúc khảo sát tới lúc khảo cổ, các nhà khảo cổ học phải mất nhiều năm, thậm chí vài chục năm mới có thể đưa du khách tới tham quan La Mã cổ đại.
Hi vọng Roma sớm được chiêm ngưỡng Pietralata, một khu khảo cổ có giá trị lịch sử rất cao!
Roma Bella Host
